Zülallar nələrdir? Gündəlik zülal ehtiyacı nədir?

Sağlam qidalanmada əhəmiyyətli bir yerə sahib olan zülallar həm sağlam çəki atmaq , həm də gözəl bir görünüşə sahib olmaq üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bəs bədənin ehtiyacı olan zülallar nədir, növləri hansılardır? Gündəlik zülal ehtiyacı necə qarşılanır? Agroexpert.az zülallar haqqında məlumatı təqdim edir.

zülal

Zülallar, birdən çox amin turşusunun birləşməsi ilə bir araya gələn və əhəmiyyətli qida qaynaqlarından sayılan üzvi birləşmələrdir. İnsan vücudunun ehtiyacı olan azotun yeganə mənbəyidir. Orqanizm toxumalarının inkişafında, yaraların sağalmasında mühüm rol oynayır. Gündəlik yetərli miqdarda zülalın alınması metabolizmin tarazlanmasına və immunitet sisteminin güclənməsinə dəstək olur. Zülallar eyni zamanda qandakı oksigenin daşınmasını da təmin edir. İnsan orqanizmi tərəfindən istehsal edilməyən zülalların möhkəmlətmə qidalarla gündəlik olaraq kifayət miqdarda alınmalıdır.

Zülalın növləri hansılardır?

Zülallar, tamamlanmış və tamamlanmamış olmaq üzrə ikiyə ayrılır. Tamamlanmış zülallar, əsasən ət, balıq, toyuq, yumurta və süd məhsulları kimi heyvani qidalarda olur. Bu zülallar yeni zülallar əmələ gətirə bilmək üçün ehtiyac duyulan bütün amin turşuları daxildir. Məsələn, bir porsiya ət yeyən adamın bədəni yeni zülallar istehsal etmək üçün ehtiyacı olan hər şeyi edib deməkdir. Tamamlanmamış zülallar isə, meyvə, tərəvəz, taxıl, paxlagillər və quru meyvədə olur. Bu qidalarda bir ya da iki amin turşu əskikdir. Bu səbəblə vegeteryan və vegan qidalanma tərzini mənimsəyən insanların bədənlərindəki yeni zülal əmələ gəlməsini təmin etmələri üçün zülal möhkəmlətməsi almalıdırlar.

Gündəlik zülal ehtiyacı nədir?

İnsanların ehtiyac duyduğu gündəlik zülal miqdarı yaşa, bədən böyüklüyünə və böyümə kimi hallara asılı olaraq dəyişir. Körpələrdə, uşaqlarda və hamilələrdə gündəlik zülal ehtiyacı daha yüksək səviyyədədir. Yetişkin bir fərdin gündə kiloqram başına 1 qram zülal almağı təklif edilir. Bununla yanaşı, əməliyyat keçirən, yanıq yaraları olan və əlillik problemi yaşayan insanların toxumalarının yenidən bərpa olunması üçün zülal istehlakı yüksək səviyyədə olmalıdır.

Zülalların quruluşu və xüsusiyyətləri nələrdir?

Zülallar canlıların həm istehsal, həm də istehlak etdiyi mürəkkəb maddələrdir. Quruluşunda karbon, oksigen, hidrogen, azot və bəzən də kükürd tərkibli birləşmə müxtəlif turşular olur. Hər bir canlı həyatda qalmaq üçün zülala ehtiyac duyur. Bu səbəblə gündəlik zülal istehlakına diqqət etmək lazımdır. Zülallar amin turşularının birləşməsilə əmələ gəlirlər. Tərkibində ən az 1, ən çox isə 20 amin turşusu olur. Proteinlərin quruluşunda peptid bağı yaranır. Bu prosesdən sonra su aşkara çıxır və ribosoma sintez olur. Zülalların bir hissəsi suda parçalanır, bir qismi parçalanmır. Zülallar qan və toxuma mayesində olurlar. Hər canlının zülalları özünə məxsusdur.

Çəki problemi ilə qarşılaşmadan zülal necə alınmalıdır?

Qırmızı ət istehlakı mütləq tərəvəzlərlə birgə aparılmalıdır. Faydalı zülallar üçün ət məhsullarında qızartmaq əvəzinə sobada bişirmə və ya qaynatma üsulları üstünlük verilməlidir. Pendir növləri zülal baxımından zəngin olduğundan bəzi növləri yüksək kalorili olduğundan az kalorili yağsız pendirlər istifadə edilməlidir.

Qidalarda zülalı itirməmək üçün nələr edilməlidir?

Süd və yumurta kimi qidaları zülalını itirməməsi üçün saxlanılmadan istifadə etmək lazımdır. Qısa müddətli gözləmələrdə isə isti olmayan sərin şəraitlər üstünlük verilməlidir.

Zülal çatışmazlığı nə kimi narahatlıqların yaranmasına səbəb olur?

Adətən uşaqlarda zülal çatışmazlığı olur. Zülal çatışmazlığı qaynaqalanan bədəndə azot tarazlığı pozulur. Yönəltmə və diqqət dağınıqlığı pozğunluğu müşahidə olunur. Halsızlıq, güc itkisi, görmə qüsurları və diş əti xəstəlikləri əmələ gəlir. Zülal çatışmazlığından anemiya, qan şəkəri və qan təzyiqi aşağı düşməsi yaranır. İdmanla məşğul olan insanlarda zülal itkisi bədəndə ağrı verə bilər.

Zülallar canlıların həm istehsal, həm də istehlak etdiyi mürəkkəb maddələrdir. Quruluşunda karbon, oksigen, hidrogen, azot və bəzən də kükürd tərkibli birləşmə müxtəlif turşular olur. Hər bir canlı həyatda qalmaq üçün zülala ehtiyac duyur. Bu səbəblə gündəlik zülal istehlakına diqqət etmək lazımdır. Zülallar amin turşularının birləşməsilə əmələ gəlirlər. Tərkibində ən az 1, ən çox isə 20 amin turşusu olur. Proteinlərin quruluşunda peptid bağı yaranır. Bu prosesdən sonra su aşkara çıxır və ribosoma sintez olur. Zülalların bir hissəsi suda parçalanır, bir qismi parçalanmır. Zülallar qan və toxuma mayesində olurlar. Hər canlının zülalları özünə məxsusdur.

Sağlam qidalanma haqqında bu bölməmizdən oxuya bilərsiniz.

AgroAdmin

Əvvəlki həyatımda developer idim. :)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!